จากสภาพปัญหาผู้สูงอายุขาดผู้ดูแล และประสบกับปัญหาสุขภาพต่างๆ ตามวัย ก่อให้เกิดแนวคิดในการรวมตัวเพื่อพัฒนาโครงการวิจัยเรื่อง“ กระบวนการส่งเสริมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านปราแว อ.ยะรัง จ.ปัตตานี” โดยมีแกนนำ คือ อาจารย์จากมหาวิทยาลัยอิสลามยะลา ซึ่งเป็นลูกหลานในพื้นที่ โดยทางทีมงานได้มีโอกาสลงพื้นที่ 3-4 ครั้ง ณ ชุมชนปราแว อ.ยะรัง จ.ปัตตานี เพื่อพุดคุยถึงสภาพปัญหาในเบื้องต้น รวมทั้งพัฒนาโจทย์วิจัยในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุอย่างมีส่วนร่วม ซึ่งการลงพุดคุยในแต่ละครั้งได้มีการเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น ตัวแทนเจ้าหน้าที่สถานีอนามัยอำเภอยะรัง ตัวแทน อสม. ตัวแทน อบต.ปราแว ตัวแทนสำนักงานเทศบาลอำเภอยะรัง ตัวแทนคณะกรรมการมัสยิด ตัวแทนกลุ่มกลุ่มผู้ชราในชุมชน ตัวแทนเยาวชนฯลฯ โดยที่นอกเหนือจากการพูดคุย เพื่อสอบถามสภาพปัญหาในเบื้องต้นแล้ว ยังได้มีการชี้แจงถึงแนวทางในการนำกระบวนการวิจัยมาใช้ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ล่าสุดในวันศุกร์ ที่ 11 กรกฎาคม 2551 ที่ผ่านมา ตั้งแต่ เวลา 09.00-12.30 น. ทางทีมงานศูนย์ประสานงานอิสลามศึกษา ได้มีการนัดหมายทีมตัวแทนชาวบ้านอีกครั้ง เพื่อพัฒนาและยืนยันในโจทย์ที่ต้องการทำวิจัย โดยในครั้งนี้ ผู้เข้าร่วมการประชุม ประกอบด้วย
          1. ตัวแทนผู้ชราชุมชนปราแว ชาย จำนวน 8 คน หญิงจำนวน 10 คน
          2. อิหม่ามประจำมัสยิดปราแวจำนวน 1 คน
          3. อาจารย์จากมหาวิทยาลัยอิสลามยะลาจำนวน 1 คน
          4. ตัวแทน อสม.จำนวน 1 คน
          5. ตัวแทนจากหน่วยงาน อบต. จำนวน 1 คน
          6. นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยอิสลามยะลา จำนวน 1 คน
          7. ทีมงาน สกว.(ศูนย์ประสานงานอิสลามศึกษาฯ) จำนวน 2 คน
           รวมทั้งสิ้น จำนวน 25 คน

          โดยกระบวนการพัฒนาโจทย์วิจัยเป็นไปอย่างเรียบง่าย ซึ่งในช่วงแรกเป็นการแนะนำตัวสำหรับผู้ที่ยังมิเคยเข้าร่วมประชุม หลังจากนั้นเป็นการสอบถาม ถึงสภาพปัญหาด้านสุขภาพ และความต้องการของผู้สูงอายุ โดยที่ สภาพปัญหาต่าง ๆ สามารถแบ่งได้ตามประเภทต่าง ๆ ดังนี้

ปัญหาด้านสุขภาพกาย
          1. โรคความดันโลหิตสูง
          2. โรคข้อเสื่อม
          3. โรคดวงตาฝ้าฟาง
          4. เบื่ออาหาร ทานข้าวไม่ลง
          5. นอนไม่หลับ

ปัญหาด้านสุขภาพจิต ได้แก่
          1. รู้สึกเหงา ว้าเหว่ เนื่องจากลูกหลานแยกครอบครัว และบางส่วนไปทำงานต่างประเทศ(มาเลเซีย) และในตัวเมือง
          2. มีความกังวลว่าเมื่อเจ็บไข้ได้ป่วยจะไม่มีผู้ดูแล

ปัญหาด้านเศรษฐกิจ/ปากท้อง/รายได้
          ขาดรายได้เสริม ซึ่งบางครั้งเงินที่ลูกหลานส่งไม่เพียงพอต่อการใชจ่าย ซึ่งลุกหลานบางคนให้เงินนาน ๆ ครั้ง

อื่น ๆ (จากการนำสเนอของอิหม่ามประจำมัสยิดปราแว) ได้แก่เรื่องชารีกัตสำหรับผู้เสียชีวิต(กองทุนสวัสดิการเพื่อผู้เสียชีวิตและครอบครัว)

สิ่งที่กลุ่มต้องการ และมีแนวทางในการพัฒนาส่งเสริมโดยการใช้กระบวนการวิจัยในการสร้างการเรียนรู้ ช่วยเหลือ และสนับสนุน ได้แก่
          1. การดูแลด้านสุขภาพจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยควรจัดให้มีการจัดหน่วยแพทย์ หรืออนามัยเคลื่อนที่เพื่อตรวจสุขภาพผู้สูงอายุทุกเดือนในชุมชน ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่อนามัยประจำอำเภอยะรังได้รับทราบข้อเสนอดังกล่าว และสถานีอนามัยประจำอำเภอยะรังได้ยืนยันเข้าร่วมกิจกรรมในหลักการดังกล่าว
          2. มีการรวมตัวกลุ่มชมรมผู้สูงอายุในชุมชน เพื่อดูแลสุขภาพฯลฯ ซึ่งกันและกันระหว่างผู้สูงอายุ
          3. เมื่อผู้สูงอายุป่วย อสม.ควรมีบทบาทในการรับยาจากโรงพยาบาลหรือสถานีอนามัยเพื่อส่งแก่ผู้สูงอายุที่บ้านโดยตรง
          4. ควรจัดรถรับส่งผู้สูงอายุที่ป่วยไปโรงพยาบาล หรือสถานีอนามัย โดยมีการปะสานกับสำนักงานเทศบาลอำเภอยะรัง และเจ้าหน้าที่สำนักงานฯ รับเพื่อประสานในเบื้องต้นแล้ว
          5. มีการรวมกลุ่มผู้สูงอายุเพื่อทำผลิตภัณฑ์ลูกหยีเพื่อเพิ่มรายได้เสริม และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ ทั้งนี้เนื่องจากชาวปราแวส่วนใหญ่มีองค์ความรู้ด้านการผลิตลูกหยี จึงสามารถนำองค์ความรู้เรื่องนี้มาใช้ในการจัดกระบวนการดังกล่าวได้ โดยหน่วยงาน อบต. ได้แจ้งความจำนงในการสนับสนุนเรื่องทุน อุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตลูกหยี และอาจารย์จากมหาวิทยาลัยอิสลามยะลารับในการที่จะประสานงานในเรื่องการหาตลาดเพื่อรองรับผลิตภัณฑ์ดังกล่าว
          6. ความรู้ด้านการตรวจสุขภาพร่างกายตนเองในเบื้องต้นว่าเป็นโรคอะไร
          7. การรักษาโดยการใช้ยาสมุนไพร ซึ่งเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ไม่ต้องการรักษาด้วยยาแผนปัจจุบัน โดยที่มนชุมชนมีผู้รู้ด้านสมุนไพรในเบื้องต้น และต้องการที่จะศึกษาเพิ่มเติม ด้านการผสมสูตรยาเพื่อใช้ในการักษาโรคต่าง ๆ จากหมอ/ผู้รู้ด้านสมุนไพร

          โดยในช่วงท้ายทีมงาน สกว. ได้มีการสรุปประเด็นที่ได้มีการพูดคุยในวันนี้ โดยเฉพาะในประเด็น การคำนวณงบประมาณในการจัดทำผลิตภัณฑ์ลูกหยี การประสานกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง การสำรวจสมุนไพรในชุมชนว่ามีอะไรบ้าง และสามารถนำมาใช้ในการรักษาโรคใด และทีมงาน สกว. ผู้ประสานงานชุมชนได้มีการนัดหมายชาวบ้านเพื่อพบปะพัฒนาโจทย์ในครั้งต่อไป

เรียบเรียง/รายงาน โดย รอฮานี ดาโอ๊ะ
ศูนย์ประสานงานอิสลามศึกษาและวัฒนธรรม