โครงการศึกษาการรวมกลุ่มผู้ผลิตน้ำส้มตาลโตนดของชุมชนตำบลสาบัน
อำเภอ ยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี

 

          อดีตชาวบ้านจะขึ้นต้นตาลเพื่อนำน้ำตาลสดมาแปรรูปเป็นน้ำตาลแว่น หรือน้ำตาลเหลว เป็นอาชีพเสริม หลังฤดู ทำนากันทุกครัวเรือน ช่วง 1 ปี เวลาที่เหมาะสมในการทำน้ำตาลโตนด ประมาณ 7 เดือน หยุดพัก 3 เดือน (ตุลาคม-ธันวาคม) ของทุกปี เพราะ เป็นฤดูฝน หากทำในช่วงนี้จะมีน้ำฝนผสมน้ำตาลจะขาด คุณภาพ และชาวบ้าน ต้องทำนา สำหรับตลาดของน้ำตาลแว่น น้ำตาลเหลว จะมีพ่อค้าในหมู่บ้าน จำนวน 2 คน มีคุณยูนุ สะอุ คุณอาแว สะแป รับซื้อน้ำตาลแว่นและน้ำตาลเหลว ภายในหมู่บ้านและละแวกใกล้เคียง รวม 5 ตำบล ประกอบด้วย ตำบลบ้านนอก ตำบลจะรัง ตำบลสาบัน ตำบลตันหยงดาลอ ตำบลมะนังยอ ขายไปยังต่างประเทศ โดยมีประเทศญี่ปุ่น อินโดนีเซีย มาเลเซียและภายในประเทศ จนถึงช่วง ปี 2490 หลังจากเกิดสงครามโลก การขายจึง มีเพียงภายในประเทศ