ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

     โรงเรียนตาดีกา เป็นโรงเรียนสอนศาสนาอิสลามเบื้องต้นแก่เด็กที่มีอายุระหว่าง 5-12 ขวบ ในวันเสาร์-อาทิตย์ โรงเรียนตาดีกาเกิดขึ้นโดยภูมิปัญญาชาวบ้าน มีมัสยิดเป็น ศูนย์กลางในการจัด การเรียน การสอน คำว่า " ตา " เป็นคำย่อมาจากคำว่า " ตามัน " แปลว่า สวน , อุทยาน ส่วนคำว่า " ดี " มาจากคำว่า " ดีดีกัน " แปลว่า การอบรม และคำว่า "กาเนาะ " แปลว่าเด็ก เมื่อนำมารวมกัน คำว่า " ตาดีกา " จึงมีความหมายว่า อุทยานอบรมจริยธรรรมเด็ก ซึ่งถือว่าเป็นการศึกษา ภาคบัง คับตาม หลักศาสนาอิสลาม เดิมเป็นการจัดการเรียน การสอน ตาม สุเหร่าและตามมัสยิด ในตอน กลางคืน ช่วง เวลาประมาณ 19.30 -20.30 น. โดยไม่มีรูปแบบ หลักสูตร และตำราที่แน่นอน ทำการสอน ตามอัธยาศัย โดยเน้นหลักปฎิบัต ิของศาสนาอิสลาม เมื่อประมาณ 20 ปีที่แล้วใน พื้นที่อำเภอตากใบ เริ่มมีการจัดการเรียน การสอนตาดีกาแบบไม่มีหลักสูตร โดยใน ระยะแรกได้นำ หลักสูตรตำรา เรียนมาจากประเทศ มาเลเซียมาใช้ในการสอน ทั้งนี้ที่ผ่านมา เคยมีการรวมกลุ่มของ โรงเรียนตาดีกา เพื่อร่วมกัน จัดทำหลักสูตรตาดีกาของอำเภอตากใบขึ้นมาแต่ก็ทำได้ไม่สำเร็จ จึงมี แนวคิดที่จะจัดทำ หลักสูตรตาดีกานำร่องที่มีมาตรฐาน และมีคู่มือการเรียน การสอนที่ได้มาตรฐาน เดียวกันขึ้น มาอีกครั้งหนึ่ง
     จากการประชุมตามโครงการระบบข้อมูล เพื่อการบริหารจัดการชายแดน เรื่อง " วิถีชุมชน ชายแดนจังหวัดนราธิวาส " ระหว่างวันที่ 25 - 26 กรกฎาคม 2544 ที่โรงแรม ตากใบลากูน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส ได้มีการเสนอโจทย์วิจัยเกี่ยวกับหลักสูตรตาดีกา และหลังจาก นั้นได้ม ีการประชุมเพื่อทำความเข้าใจกันเป็นระยะ ๆ เพื่อปรับปรุงข้อ เสนอ โครงการ ในการพัฒนา หลักสูตร ตาดีกาชั้นอาลีฟ (ชั้นเริ่มต้นของตาดีกา) โดยกระบวนการ มีส่วนร่วมของครูตาดีกา ซึ่ง ประกอบด้วย อิหม่าม กรรมการมัสยิด ตัวแทน ชาวบ้าน โดยมีโรงเรียนตาดีกา ที่เข้าร่วมใน กระบวนการวิจัยจำนวน 6 โรงเรียน คือ
     1. โรงเรียนตาดีกาบ้านยาแมะตาบา หมู่ที่ 1 บ้านตาบาปอเยาะ ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     2. โรงเรียนตาดีกาอุลวียะห์ หมู่ที่ 2 บ้านปูลานิบง ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     3. โรงเรียนตาดีกานูรูลอีหม่าน หมู่ที่ 6 บ้านท่าแพรก ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     4. โรงเรียนตาดีกาดารุลตักวา กำปงตือเงาะ หมู่ที่ 7 บ้านเจ๊ะเห ตำบลเจ๊ะเห อำเภอ ตากใบ
     5. โรงเรียนตาดีกาบ้านปูยู หมู่ที่ 1 บ้านปูยู ตำบลเกาะสะท้อน อำเภอตากใบ
     6. โรงเรียนตาดีกาฮีดายาตุนนาซีอี หมู่ที่ 6 บ้านกูบู ตำบลไพรวัลย์ อำเภอตากใบ

คำถามวิจัย
     จะพัฒนาหลักสูตรตาดีกาชั้นอาลีฟ ( ชั้นเริ่มต้นของตาดีกา ) ที่เป็นรูปแบบของชาวอำเภอ ตากใบ ที่มีเอก ภาพเป็นแนวเดียวกัน โดยกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดทำ หลักสูตรของ ครูตาดีกา ซึ่งประกอบด้วยอิหม่าม กรรมการมัสยิด ตัวแทนชาวบ้านได้อย่างไร

วัตถุประสงค์
     1. เพื่อให้เกิดกระบวนการมีส่วนร่วม ในการจัดทำหลักสูตรตาดีกาชั้นอาลีฟของครูตาดีกา ซึ่ง ประกอบด้วย อิหม่าม กรรมการมัสยิด ตัวแทนชาวบ้าน
     2. เพื่อพัฒนาหลักสูตรตาดีกาชั้นอาลีฟของชาวตากใบ โดยมีภาษายาวีเป็นพื้นฐาน
     3. เพื่อพัฒนาระบบการเรียนการสอนตาดีกาชั้นอาลีฟของชาวตากใบ ให้เป็นในแนว เดียวกัน

วิธีการดำเนินการ
     1. ประชุมชี้แจงและทำความเข้าใจร่วมเกี่ยวกับโครงการวิจัยของทีมวิจัยและที่ปรึกษา
     2. ทบทวนหลักสูตร ชั้นอาลีฟ
          - นำหลักสูตรแต่ละโรงเรียนมาพิจารณาร่วมกัน
          - กำหนดโครงการหลักสูตรสาระและเนื้อหาของหลักสูตร ( เจาะจงและทั่วไป )
          - ศึกษาเปรียบเทียบกับหลักสูตรตาดีกาของนราธิวาส ( ปุสตากอ ) และหลักสูตร ตาดีกาของ รัฐกลันตัน ของประเทศมาเลเซีย
     3. พิจารณาโครงสร้างและรายละเอียดเนื้อหาของรายวิชา
          - กำหนดรายวิชา เช่น ยาวี รูมี อัลกุรอาน ฮิกเราะ เตาฮีด และ ร่วมกันร่างเป็นรายวิชา
     4. พิจารณารายละเอียดในแต่ละวิชา
          - กลั่นกรองและปรับปรุงแก้ไข
     5. จัดเวทีนำเสนอผลการวิจัย
     6. การจัดทำรายงานงวดและรายงานฉบับสมบูรณ์

ผลที่คาดว่าจะได้รับ
     1. ได้กระบวนการมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ร่วมกัน ในการจัดทำหลักสูตรตาดีกาชั้นอาลีฟ ของทีม นักวิจัย ครูตาดีกา ซึ่งประกอบด้วยอิหม่าม กรรมการมัสยิด ตัวแทนชาวบ้าน
     2. ได้หลักสูตรตาดีกาชั้นอาลีฟที่เป็นรูปแบบของชาวตากใบ
     3. ได้พัฒนาระบบการเรียนการสอนตาดีกาชั้นอาลีฟของชาวตากใบ

ขอบเขตการวิจัย
     การพัฒนาหลักสูตรตาดีกาชั้นอาลีฟ (ชั้นเริ่มต้นของตาดีกา) โดยกระบวนการมีส่วนร่วม ของ ครูตาดีกา ซึ่งประกอบด้วยอิหม่าม กรรมการมัสยิด ตัวแทนชาวบ้าน โดยมีโรงเรียน ตาดีกา ที่เข้าร่วม ในกระบวนการ วิจัย จำนวน 6 โรงเรียน ในพื้นที่อำเภอตากใบ คือ
     1. โรงเรียนตาดีกาบ้านยาแมะตาบา หมู่ที่ 1 บ้านตาบาปอเยาะ ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     2. โรงเรียนตาดีกาอุลวียะห์ หมู่ที่ 2 บ้านปูลานิบง ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     3. โรงเรียนตาดีกานูรูลอีหม่าน หมู่ที่ 6 บ้านท่าแพรก ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     4. โรงเรียนตาดีกาดารุลตักวา กำปงตือเงาะ หมู่ที่ 7 บ้านเจ๊ะเห ตำบลเจ๊ะเห อำเภอตากใบ
     5. โรงเรียนตาดีกาบ้านปูยู หมู่ที่ 1 บ้านปูยู ตำบลเกาะสะท้อน อำเภอตากใบ
     6. โรงเรียนตาดีกาฮีดายาตุนนาซีอี หมู่ที่ 6 บ้านกูบู ตำบลไพรวัลย์ อำเภอตากใบ

นิยามศัพท์เฉพาะในการวิจัย
     ตาดีกา อ่านว่า ตา - ดี - กา เป็นภาษายาวี แปลว่า อุทยานอบรมจริยธรรมอิสลาม โดยจะรับเด็ก มุสลิม ที่มี อายุตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป และไม่เกิน 12 ปี
      มัสยิด ในความหมายของศาสนาอิสลาม คือ ที่กราบไหว้ ที่นมาสหรือเป็นสถาน ที่ละหมาดของ มุสลิมคณะกรรมการบริหาร หมายความว่า คณะกรรมการบริหารศูนย์ฝึก อบรมจริยธรรมประจำมัสยิด
     ครูผู้สอน หมายความว่า ผู้ให้การอบรมศาสนาอิสลามและจริยธรรมประจำมัสยิด
     นักเรียน หมายความว่า ผู้ที่ศึกษาเล่าเรียนในศูนย์ฝึกอบรมศาสนาอิสลามและ จริยธรรม ประจำมัสยิด
     ตัรบียะห์ อ่านว่า ตัร-บี-ยะฮ เป็นภาษาอาหรับ หมายถึง วิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับจริยธรรม คุณธรรม โดยเน้นหลักศาสนาเป็นหลัก
     เอกภาพ หรือ ภาษาอาหรับเรียกว่า เตาฮีด อ่านว่า เตา-ฮีด หมายถึง วิชาที่ศึกษา เกี่ยวกับหลักการ ศรัทธา ต่ออัลลอฮ
     ศาสนบัญญัติ หรือ ภาษาอาหรับ เรียกว่า ฟิกฮ์ อ่านว่า ฟิก หมายถึง วิชาที่ศึกษาเกี่ยว กับหลักการปฎิบัติ อาทิ การอาบน้ำละหมาด การละหมาด วิธีล้างสิ่งสกปรกหรือ นะญิส เป็นต้น
     จริยธรรม หรือ ภาษายาวี เรียกว่า อัคล้าค อ่านว่า อัค-ล้าค หมายถึง วิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับวิถี การดำเนิน ชีวิตตามแนวทางของศาสนาอิสลาม